Kraanvogels spotten in België: zo zie je de trek in de herfst

Je hoort ze vaak nog voor je ze ziet: een luid, trompetterend geroep hoog in de lucht. Kijk je op, dan zie je lange slierten of V-formaties van grote grijze vogels met een gestrekte nek. Kraanvogels! Elk najaar trekken tienduizenden van hen over ons land, op weg naar het zuiden. Met wat geluk en de juiste wind kun jij ze ook zien. Trek je Swift Dive Sweatshirt aan, met een duikende valk, en lees hoe, waar en wanneer je de kraanvogeltrek het best kunt volgen.

Wanneer trekken kraanvogels over België?

De herfsttrek begint al in augustus en september in Scandinavië, waar de vogels zich verzamelen. Daarna steken ze de Oostzee over naar Noord-Duitsland. Boven de Lage Landen ligt de piek in de laatste week van oktober en de eerste helft van november. Een plotse koudegolf kan later nog nieuwe golven veroorzaken, soms tot in december.

In het voorjaar keren ze terug, meestal eind februari en begin maart. Dan vliegen ze vaak sneller en in grotere groepen.

Van Scandinavië naar Spanje

De kraanvogels die over België vliegen, volgen de zogenaamde westelijke trekroute. Ze broeden vooral in Zweden, Finland, Noord-Duitsland en de Baltische staten. Onderweg rusten ze op grote verzamelplaatsen, zoals rond Diepholz in Noord-Duitsland. Daarna vliegen ze over Oost-België naar het Lac du Der, ten oosten van Parijs, en verder naar hun overwinteringsgebied in Spanje en Noord-Afrika.

Hoeveel kraanvogels vliegen er over?

Dat verschilt sterk per jaar en per dag. Enkele cijfers:

• Tijdens de grote simultane trektelling van zondag 19 oktober 2025 telden vrijwilligers op 96 telposten bijna een miljoen trekvogels boven België. Daarbij waren 7.467 kraanvogels, de meeste boven Wallonië.
• Op 6 en 7 november 2025 volgde een grote golf van tienduizenden kraanvogels, vooral over het oosten van het land.
• Het record komt uit het voorjaar: op 4 maart 2018 vlogen er naar schatting 70.000 kraanvogels over België. Op de Signal de Botrange alleen al werden er die dag 36.582 geteld.

Vogelgriep: een zwaar jaar

Het najaar van 2025 was een drama voor de kraanvogels. Vanaf oktober sloeg de vogelgriep (H5N1) hard toe, eerst in Duitsland, daarna langs de hele trekroute. Volgens Wageningen University werden in Duitsland, Frankrijk en Spanje ruim 40.000 dode kraanvogels geruimd. Naar schatting zo'n tien procent van de populatie overleefde de vogelgriep niet. Het goede nieuws: volgens de onderzoekers lijkt er intussen een vorm van groepsimmuniteit te zijn ontstaan. Vind je een dode of zieke vogel, raak hem dan niet aan.

Hoe herken je een kraanvogel?

• Groot: een kraanvogel is 95 tot 120 cm groot en dus groter dan een ooievaar. De spanwijdte is 180 tot 220 cm.
• Kleur: grijs, met een zwart-witte kop en hals en een klein rood plekje op de kruin.
• Vlucht: kraanvogels vliegen met een gestrekte nek en poten. Een blauwe reiger trekt in de vlucht zijn nek in, en dat is het makkelijkste verschil.
• Formatie: vaak in een V-formatie, maar ook in lange slierten of rommelige groepen.
• Geluid: een luid, trompetterend "kroe kroe" dat je van ver hoort. Vaak hoor je ze dus voor je ze ziet.

Hou je van roofvogels en grote vliegers? Dan past de Iron Wing Hoodie, met een zwevende adelaar tegen een berglucht, perfect bij een ochtend op de uitkijk.

Waar zie je kraanvogels in België?

Omdat de trekroute vooral over het oosten loopt, heb je in het oosten van het land de meeste kans.

1. Oostkantons en Hoge Venen: in het najaar is de beste plek ten oosten van de lijn Eupen–Sankt Vith. Kies een open plek met vrij zicht van het noordwesten tot het oosten, zoals rond de Signal de Botrange. Let op: na de brand van augustus 2026 is een deel van de Hoge Venen nog afgesloten. Kijk vooraf op botrange.be welke zones open zijn.
2. Limburg: bij oostenwind worden de vogels naar het westen geduwd en vliegen ze ook over Limburg en de rest van Vlaanderen.
3. Breuvanne in de Gaume: dit natuurgebied bij Tintigny ontvangt bijna elk jaar groepen kraanvogels die er even rusten. Natagora wil het gebied verder uitbreiden.
4. De Semoisvallei wordt ook genoemd als rustplaats.

Wil je echt duizenden kraanvogels samen zien, dan moet je de grens over. Aan het Lac du Der in Frankrijk zitten in de herfst vaak tienduizenden vogels tegelijk. In 2019 werden er zelfs meer dan 268.000 geteld.

Welk weer geeft de grootste trekdagen?

• Noordoostenwind, helder weer en de eerste nachtvorst zijn het startsein. Op zo'n dag kan een groot deel van de vogels in één keer vertrekken.
• Oostenwind duwt ze naar het westen, dus ook boven Vlaanderen. Bij westenwind vliegen ze meer over Duitsland en zie je er minder.
• Zachte temperaturen en zuidwestenwind houden ze juist aan de grond.
• Kraanvogels vertrekken meestal vroeg in de ochtend van hun slaapplaats. Boven België zie je ze vaak in de loop van de dag.

Tips om de trek te volgen

• Kraanvogelradar: Wageningen University en Sensing Clues ontwikkelden een kraanvogelradar die toont waar groepen vliegen en waar je de meeste kans hebt.
• Meld wat je ziet op waarnemingen.be, met de exacte plek, het tijdstip op de minuut, de vliegrichting en het aantal. Zo helpen je waarnemingen de radar.
• Verrekijker: een verrekijker maakt het verschil. Op een trektelling heeft elke vrijwilliger er minstens één mee.
• Kleed je warm: stilstaan op een heuvel in november is koud. Een muts en een warme laag, zoals de Snow Lynx Hoodie met een lynx in diepe sneeuw, zijn geen overbodige luxe.

Wil je meer weten over vogels kijken? Lees dan onze beginnersgids vogels spotten.

Kraanvogels broeden weer in België

Lange tijd was de kraanvogel bij ons alleen een doortrekker. Tot 2021: toen broedde voor het eerst in meer dan 200 jaar een wild paar kraanvogels in België, in de vallei van de Zwarte Beek in Limburg. Hun twee jongen kregen de namen Gru en Dru.

Sindsdien gaat het in stijgende lijn. In 2025 verbleven er voor het eerst drie koppels en bracht één koppel voor het vijfde jaar op rij een jong groot. Ook in 2026 zijn er drie koppels, al werden ze in de lente verstoord door everzwijnen. Sinds maart 2026 is de vallei erkend als Natuurpark Zwarte Beek, met de kraanvogel als symbool.

In Nederland broeden kraanvogels al sinds 2001. Daar zijn het er intussen zo'n 80 paren.

Wil je ze zien? Blijf op de paden, hou je hond aan de leiband en kom vooral 's ochtends of 's avonds. De exacte nestplaats blijft geheim, zodat de vogels rust hebben.

Veelgestelde vragen

Wanneer zie je kraanvogels in België?

In de herfst vooral van eind oktober tot half november, in het voorjaar eind februari en begin maart. De drukste dagen hangen af van het weer: noordoostenwind en een eerste nachtvorst geven vaak grote trekdagen.

Waar zie je de meeste kraanvogels?

In het oosten van het land, ten oosten van de lijn Eupen–Sankt Vith en in de Hoge Venen. Bij oostenwind vliegen ze ook over Limburg en de rest van Vlaanderen.

Broeden kraanvogels in België?

Ja, sinds 2021 in de vallei van de Zwarte Beek in Limburg. In 2025 en 2026 waren er drie koppels.

Voor wie de lucht in de gaten houdt

Een ochtend op de uitkijk, het geroep van kraanvogels boven je hoofd: daar wordt elke vogelliefhebber blij van. Ontdek al onze vogeldesigns in de Birds-collectie, zoals de Night Watch Hoodie met een uil die alles ziet of het Dark Raven-shirt met een raaf op de uitkijk, of lees ook ons artikel over uilen in België. Verzending is gratis in de hele EU vanaf €45 (anders €4,99).